ఉమాసహస్రం - 1.1.18 (కావ్యకంఠ గణపతి ముని)

🌺ఉమాసహస్రము🌺
🌺ప్రథమశతకము, ప్రథమస్తబకము
౧౮వశ్లోకము
🌺
మూలము
కేచన గౌరీం దేవీం శీతాద్రేర్దేవతాత్మనో జాతామ్ ।
కథయన్తి స్త్రియముత్తమలావణ్యాస్వాదితో గణ్యామ్ ॥౧.౧.౧౮॥
🌺
పదవిభాగము
కేచన గౌరీం దేవీం శీతాద్రేః దేవతాత్మనః జాతాం కథయన్తి స్త్రియం ఉత్మ లావణ్యాసు ఆదితః గణ్యామ్ ॥౧.౧.౧౮॥
🌺
అన్వయము
కేచన దేవతాత్మనః శీతాద్రేః జాతాం దేవీం గౌరీం ఉత్తమలావణ్యాసు ఆదితః గణ్యాం స్త్రియం కథయన్తి ॥౧.౧.౧౮॥
🌺
ప్రతిపదార్థము
కేచన = కొందరు
దేవతాత్మనః = దేవతా స్వరూపుడగు
శీతాద్రేః = హిమాచలము నుండి
జాతాం = పుట్టిన
దేవీం = తేజోమయి అయిన
గౌరీం = గౌరిని
ఉత్తమలావణ్యాసు = శ్రేష్ఠమయిన లావణ్యము గల స్త్రీల యందు
ఆదితః = మొదట
గణ్యాం = లెక్కింపదగిన
స్త్రియం = స్త్రీనిగా
కథయన్తి = చెప్పుచున్నారు
🌺
తాత్పర్యము
దేవతా స్వరూపుడగు హిమవత్పర్వతమునకు పుట్టిన తేజోమయి అయిన ఈ గౌరీ దేవిని ఉత్తమ సౌందర్యవతులగు స్త్రీలలో మొదట లెక్కింపదగిన దానినిగా కొందరు చెప్పుదురు.
[హిమాలయము దేవతాత్మయని కాళిదాస మహాకవి కుమారసంభవ కావ్య ప్రారంభమున చెప్పినాడు.]